HSD Campus
Wilhelmina van Pruisenweg 104
2595 AN Den Haag

+31 (0)70 204 50 11
info@iffc.nl

Wilt u op de hoogte blijven van alle IFFC-activiteiten?

Meld u aan voor de nieuwsbrief!

Agenda 20-09-2019 Fraudefietstocht Rotterdam (VOL!)    |    Vlogs Dag van de Fraudeonderzoeker 2019    |    Nieuwsberichten Accountancy in beweging    |    Agenda 03-10-2019 FRAUDE FILM FESTIVAL 2019    |    Nieuwsberichten Dag van de Fraudeonderzoeker 2019    |    Nieuwsberichten Basisopleiding Fraudeonderzoek    |    Nieuwsberichten YFC bijeenkomst - Ondermijning in sport; matchfixing    |    Nieuwsberichten Geen IT'ers, maar Avengers    |    Nieuwsberichten Fraudefietstocht 2019 - Rotterdam

Wat mag er van accountants verwacht worden als het gaat om het signaleren van fraude? Dit was de kernvraag tijdens het door het Kennisplatform Faillissementsfraude georganiseerde congres van 14 juni in de Jaarbeurs in Utrecht. Een medewerker van het IFFC was aanwezig:

Accountancy in beweging

Fraudesignalerende taak van de accountant: verwachting vs. Realiteit

Willem van Nielen (advocaat & curator Recoup Advocaten & voorzitter Kennisplatform Faillissementsfraude) gaf een korte inleiding waarna een pittige interactieve discussie volgende tussen  verschillende sprekers én het publiek over hoe invulling wordt gegeven aan de fraudesignalerende taak van de accountant en hoe het toezicht daarop geregeld is. 

ING

De ING-affaire diende vaak als voorbeeld, en duidelijk is dat  zowel de onderneming als de toezichthouder nog veel kan leren als het gaat om samenwerking. Een vorm van samenwerking met overheidsinstanties is bijvoorbeeld het uitvoeren van eigen onderzoek door de onderneming wanneer er vermoedens bestaan van mistanden. De onderneming kan immers betrekkelijk makkelijk eigen data onderzoeken daar waar externe instanties wellicht meer gegronde redenen moeten hebben bij het opvragen van privacygevoelige data.

Zo pleitte Hans van der Vlist (algemeen directeur van de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD)) voor meer van dit soort samenwerkingen; onderzoeken samen doen met ondernemingen en afspraken maken over de uitvoering. Tast dit de onafhankelijkheid van de FIOD aan? Volgens Van der Vlist niet: FIOD behoudt altijd het recht om alsnog eigen onderzoek te doen. Het gaat er met name om dat organisaties zelf verantwoordelijkheid nemen bij vermoedens van misstanden.

Vanuit de zaal klinkt dat samenwerking alleen kan met vertrouwen. Partijen willen graag zekerheid dat de spelregels tussendoor niet veranderen. Het lijkt dat er verzachte consequenties geboden worden voor meewerkende ondernemingen bij het doen van eigen onderzoek naar misstanden.

Kloof

Vervolgens ging de discussie over de vraag ‘Wat kan ik als accountant beter doen om fraude te bestrijden?’ Er zijn kritische opmerkingen gemaakt aan het adres van de accountants; sommigen menen dat het verdienmodel van accountants fraude en het ontzien daarvan zelfs aanmoedigt. Hoe zou de accountant beter zijn rol als poortwachter kunnen vervullen? Om antwoord te geven op deze vraag heeft de  NBA een ‘Fraude Protocol’ uitgebracht dat handvaten moet bieden voor accountants die op fraude stuiten bij het uitvoeren van hun taken.

Toch ziet men veel beren op de weg; met witwassen is het misschien vanzelfsprekend dat men verwacht dat een accountant het signaal oppikt, het gaat immers om geld. Maar hoe zit dat met andere vormen van fraude? Denk aan het dieselschandaal, of mestfraude? Hoe kan een accountant deze vormen van fraude signaleren? Moeten accountants toegeven dat ze niet aan fraudesignalering kunnen doen op gebieden waar ze geen (technische) expertise hebben? Of ligt het aan het stellen van de juiste vragen? Een sentiment dat sterk naar voren komt, is dat vanuit de samenleving de verwachting bestaat dat als een accountant zijn controle heeft uitgevoerd, dat het gecontroleerde dan fraudevrij is. Er lijkt een kloof te zijn die gedicht moet worden.

Gerben Everts (Bestuur AFM) leidde de volgende discussieronde, genaamd ‘Naar een effectief samenspel tussen toezicht, handhaving en control’ in en refereerde naar de tijden toen er nog met de frauderende cliënt werd meegedacht over hoe de misstanden te herstellen. Waar hij met name op doelde zijn de situaties die ontstaat door interne dilemma’s;  commercie vs. compliance; cliënten kiezen hun accountants: een soepele accountant zal meer zaken doen. Maar die tijden zijn veranderd, regels zijn gestold in het maatschappelijk sentiment en dit pikt de maatschappij niet meer.

Een integere wereld

Daarbij heeft Nederland een open economie die baat heeft bij een integere wereld. Een betere samenwerking is dus niet alleen op nationaal niveau nodig, maar ook internationaal. Het is de hoogste tijd om het silo-denken achter ons te laten. Met de komst van het Nationaal Plan tegen Witwassen (zomer 2019), hopen de publieke stakeholders meer gereedschappen te hebben voor een betere samenwerking. Anderen kijken met argwaan toe wegens de privacy implicaties.

Faillissementsfraude was het thema van de laatste discussieronde. Ingeleid door Noor Zetteler (advocaat & curator bij Wijn & Stael Advocaten) met een aantal voorbeelden van faillissementen waarbij er sprake was van fraude met vastlegging van de juiste informatie. Vanuit haar rol als curator vraagt Zetteler zich af hoe het kan dat accountants het lastig vinden om met curatoren te samenwerken, zoals bijvoorbeeld het delen van informatie. Sommigen opperden dat het ligt aan het stellen van de juiste geclausuleerde vragen.

Marcel Pheijffer (hoogleraar forensische accountancy aan Nyenrode) suggereerde een soort belangenverstrengeling, omdat de accountant door de cliënt betaald wordt maar dient een publiek belang. Maar ook het achteraf kijken, vanuit de bril van de toezichthouder, etc., naar waar signalen zijn blijven liggen kan heel waardevol zijn, maar gebeurt nu nauwelijks.

Van Nielen sloot het congres af met een oproep om deel te nemen aan het congres over Internationale Samenwerking in faillissementsfraude dat later dit jaar georganiseerd wordt door het Kennisplatform Faillissementsfraude. Interessant! Check de website voor meer informatie.