HSD Campus
Wilhelmina van Pruisenweg 104
2595 AN Den Haag

+31 (0)70 204 50 11
info@iffc.nl

Word participant! Sluit nu aan bij het unieke netwerk van bij fec-bestrijding betrokken partijen (publiek, privaat, en kennisinstellingen)!

Schrijf je nu in!

Vlogs Dag van de Fraudeonderzoeker Aftermovie    |    Nieuwsberichten Veertig jaar anti-fraudebeleid: criminaliteit loont nog steeds    |    Nieuwsberichten IFFC Fraudecaf√© datascience en detectie van deviant gedrag    |    Agenda 10-12-2018 IFFC Participantenbijeenkomst    |    Agenda 15-11-2018 IFFC Fraudecaf√© datascience en detectie van deviant gedrag    |    Blogs Verbazing, verbijstering, verontwaardiging over de lange hete zomer van 2018    |    Nieuwsberichten Kamer Intern Onderzoek zet survey uit naar het (niet) melden van incidenten.    |    Nieuwsberichten De balans na veertig jaar anti-fraudebeleid? Financieel-economische criminaliteit loont (nog)!

IEDEREEN IS IN STAAT TOT FRAUDEREN

Een interview met psycholoog Andreas Wismeijer, door Lex van Almelo voor het IFFC, 2018

Als mensen een reden hebben om de regels te omzeilen dan zullen ze dat doen – hoe hard de regels ook zijn, zegt psycholoog Andreas Wismeijer, die verbonden is aan Nyenrode Business Universiteit en Tilburg University. Zorg daarom in de werkomgeving voor ‘soft controls’. Op de Dag van de Fraude Onderzoeker bespreekt hij de psychologie van geheimen en fraude.

Wat houdt de psychologie van geheimen en fraude in?

Als mensen een behoefte, argument en gelegenheid hebben om fraude te plegen dan zullen ze dat doen. Dan schenden zij stiekem de regels. Ik geef vaak trainingen aan professionals in de financiële wereld. Die hebben vaak het idee dat zij vanuit hun opleiding en professionele inborst handelen. Maar ik wil ze laten zien dat zij helemaal niet zo rationeel zijn en dat alle mensen in staat zijn om fraude te plegen wanneer zij in een bepaalde situatie terecht komen.

Is de ene persoonlijkheid dan niet meer geneigd tot fraude dan de andere?

Jawel, maar het valt niet te voorspellen welke. KPMG heeft wel eens een internationaal onderzoek gedaan naar de profielen van fraudeurs en die bleken sterk te variëren per onderzocht land. De omgeving waarin iemand werkt, bepaalt veel meer of iemand gaat frauderen dan zijn of haar persoonlijkheid. Hoe komt het nu dat iemand naar zijn werk gaat met het idee: ik ga frauderen?

Ja, hoe komt dat?

Het kan zijn dat-ie gepasseerd is voor een promotie. Dat-ie zijn hypotheek niet meer kan betalen. Dat-ie de directie ziet frauderen – dat is net zo dodelijk als wanneer jouw ouders zeggen dat je niet mag schelden, terwijl zij elkaar voor rotte vis uitmaken.  De tone at the top en de cultuur in de organisatie kunnen fraude heel erg in de hand werken. Wordt ontdekte fraude met de mantel der liefde bedekt of wordt de fraudeur met pek en veren behandeld? Wordt er goed geluisterd naar werknemers en worden klokkenluiders serieus genomen? Als dat allemaal in orde is, neemt de intrinsieke motivatie om te frauderen ook af.

Komt het eigenlijk niet gewoon neer op de klassieke fraudedriehoek, waarin druk/motivatie, gelegenheid en rationalisatie een rol spelen?

Ja, dat is nog steeds het meest volledige model dat er is. Sinds de financiële crisis is er meer aandacht voor de harde regels, maar je hebt ook soft controls nodig. Het kan goed zijn om medewerkers te monitoren. Niet om ze te betrappen op fraude, maar om na te gaan of zij tevreden zijn. Dat is een hele softe benadering, maar vaak wel effectief.
Luister naar Andreas tijdens de sessie Psychologie en Rationalisatie.